بتن فاقد ریزدانه چست؟ ویژگی ها

بتن فاقد ریزدانه چست؟ ویژگی ها

 بتن فاقد ریزدانه 

بتن فاقد ریزدانه چیست ؟

برای تولید بتن فاقد ریزدانه و متخلخل ، سنگدانه های درشت تك اندازه را با سیمان و آب مخلوط کرده و در قالب بدون تراكم ریخته می شود ؛ كه دارای وزن مخصوص كمتری نسبت به بتن معمولی می باشد . اگر چگالی سنگدانه ها در حدود معمولی باشد وزن مخصوص بتن فاقد ریزدانه حدود ۱۶۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب به دست می آید اما در صورتی که از سبكدانه درشت استفاده نمائیم ممكن است وزن مخصوص بتن حاصله از kg/m3 1000 كمتر شود( حتی تا حدود kg/m3 650 ) . به هرحال در هر مورد بتن مورد نظر سبك یا نیمه سبك تلقی می شود اما اگر سنگدانه معمولی مورد استفاده قرار گیرد نمی توان آن را بتن سبكدانه محسوب کرد.
اگر سنگدانه های مصرفی ، تك اندازه نباشند یعنی حاوی ذرات ریز تا درشت باشد وزن مخصوص بتن حاصل نیز زیاد خواهد شد . سنگدانه درشت مصرفی باید بین ۱۰ تا ۲۰میلی متر باشد و ۵ درصد ذرات درشت تر و ۱۰ درصد ذرات ریزتر در این نوع سنگدانه تك اندازه (Singl Size) مجاز است اما به هرحال نباید ذرات ریزتر از ۵ میلی متر در آن مشاهده گردد . سنگدانه درشت مصرفی نباید پولكی و كشیده و یا بسیار تیزگوشه باشند یعنی استفاده از سنگدانه های گرد گوشه یا نیمه شكسته برای تولید این بتن در اولویت می باشد.
ساختار بتن فاقد ریزدانه دارای تخلخل ظاهری است و حفرات موجود در بتن با چشم به راحتی قابل دیدن هستند كه در این مجموعه خمیر سیمان باید صرفا” تا حد امكان سنگدانه ها را به هم بچسباند و نباید از خمیر سیمان برای پر كردن استفاده شود چرا که وزن مخصوص بالا خواهد رفت . وجود خمیر سیمان با ضخامت حدود ۱ میلی متر بر روی سنگدانه ها ” بسیار مناسب است .
اگر سنگدانه معمولی به كار رود معمولا” مقدار شن اشباع تك اندازه بین ۱۴۰۰ تا ۱۷۵۰ كیلوگرم می باشد . حجم اشغالی ذرات شن در حدود ۵۵۰ تا ۷۰۰ لیتر در هر متر مكعب است . وزن سیمان مصرفی بین ۷۵ تا ۱۵۰ كیلو در متر مكعب یا بیشتر است كه حجم آن حدود ۲۵ تا ۵۰ لیتر می باشد . معمولا” نسبت آب به سیمان مصرفی ۴/۰ تا ۵/۰ می باشد كه افزایش آن می تواند به شلی خمیر سیمان و روانی آن منجر شود كه سبب جداشدگی و پرشدن خلل و فرج می گردد و بتن مورد نظر تولید نمی شود . با كاهش نسبت آب به سیمان چسبندگی لازم بوجود نمی آید و از نظر اجرائی دچار مشكل می شویم .
طبق محاسبات فوق ، فضای خالی این بتن ( پوكی ) بین ۲۵ تا ۴۰ درصد می باشد و ابعاد این فضاها نیز بزرگ است درصد جذب آب در بتن فاقد ریزدانه  به صورت وزنی حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد است . طبیعتا” با افزایش مقدار سیمان و آب و یا مصرف شن با دانه بندی پیوسته ( Graded Size ) وزن مخصوص بتن بیشتر خواهد شد . توصیه می شود شن ها قبل از مصرف خیس و اشباع گردند .
طرح اختلاط این بتن ها به صورت آزمون و خطا خواهد بود و به شدت وابسته به شرایط ساخت بتن می باشد . بتن فاقد ریزدانه معمولا” بدون تراكم ساخته می شود و درصورتی که مرتعش یا متراكم شود بسیار جزئی خواهد بود زیرا خمیر سیمان میل به پر كردن فضای خالی بین سنگدانه ها را خواهد داشت و چسبندگی سنگدانه به یكدیگر به حداقل خواهد رسید .
معمولا انجام آزمایش كارآئی یا اسلامپ برای این نوع بتن موردی نخواهد داشت . از آنجا كه سنگدانه تك اندازه مصرف می شود جداشدگی از نوع جدائی ریز و درشت سنگدانه معنائی ندارد و می توان آن را از ارتفاع قابل ملاحظه ریخت .

 

ویژگی های بتن فاقد ریزدانه :

مقاومت فشاری : به خاطر کم بودن دامنه نسبت آب به سیمان و وجود فضای خالی چشمگیر در این نوع بتن ، مقاومت فشاری این نوع بتن اغلب در حدود ۵ تا ۱۵ مگا پاسكال می باشد؛ بنابراین یك بتن سبك سازه ای به حساب نمی آید و به صورت مسلح مصرف نمی شود . برخی اوقات سعی می كنند میلگردها را با یك لایه ضد خوردگی ( پوشش مناسب ) آغشته كنند و سپس در بتن فاقد ریزدانه به كار برند . اگر از سبكدانه برای ساخت این بتن استفاده شود ، مقاومت فشاری آن ۲ تا ۸ مگا پاسكال می باشد .
جمع شدگی بعد از خشک شدن : میزان جمع شدگی بتن های فاقد ریزدانه به مراتب كمتر از بتن معمولی است چرا که مقدار سنگدانه در مقایسه با خمیر سیمان زیاد است و یقه قابل توجه بوجود می آورد . بتن فاقد ریزدانه به سرعت خشك می شود به دلیل این که خمیر سیمان در مجاورت هوای موجود و فضای خالی است و طبیعی است که در ابتدا از جمع شدگی بیشتری نسبت به بتن معمولی برخوردار می باشد و عمل آوری آن از بسیار حائز اهمیت است .
قابلیبت انتقال حرارت : قابلیت انتقال حرارتی آن به مراتب از بتن معمولی با سنگدانه مشابه كمتر است كه با افزایش رطوبت و اشباع بودن این بتن ، این قابلیت انتقال حرارت افزایش می یابد .
مدول الاستیستیه : مدول الاستیسیته این بتن ها بین ۵ تا ۲۰ مگا پاسکال است ( برای مقاومت های ۲ تا ۱۵مگا پاسكال ) . نسبت مقاومت خمشی به فشاری حدود ۳۰ درصد است كه از نسبت مقاومت خمشی به فشاری بتن های معمولی بیشتر می باشد . ضریب انبساط حرارتی این نوع بتن در حدود تا بتن معمولی است .
نفوذ پذیری : نفوذپذیری زیاد از مزایا و شاید معایب بتن فاقد ریزدانه است . اما نكته مهم آن است كه موئینگی در این نوع بتن كم تا ناچیز می باشد . اگر اشباع از آب نباشد در برابر یخبندان مقاوم است . به عنوان یك نفوذپذیر زهكش و تثبیت شده و همچنین یك مسیر درناژ و مقاوم بسیار مفید است . بازی كردن لایه های قلوه سنگ و شن درشت و متوسط یا ریز به عنوان زهكش یا بلوکاژ و فیلتر از مشكلات اجرائی محسوب می شود به ویژه اگر بخواهد باربر باشد یكی از معدود راه های حل مشكل ، استفاده از بتن فاقد ریزدانه است و در این حالت مسئله سبكی زیاد مهم نیست .
عایق صوتی : این نوع بتن مانند بسیاری از بتن های سبك می تواند جاذب صوت باشد ( نه عایق صوت ) و برای این منظور نباید سطح این بتن با اندودی پوشانده شود .
اندودكردن این بتن بسیار آسان است . استفاده از بتن فاقد ریزدانه برای روسازی و پیاده رو سازی اطراف درختان و یا پاركینگ ها بسیار رایج است.  در دیوارهای باربر با طبقات كم می توان از این نوع بتن استفاده نمود . برای ایجاد نفوذپذیری به عنوان لایه اساس یا زیر اساس میتواند بطور مؤثر عمل نماید . همچنین بعنوان یك لایه بتن مگر نفوذپذیر مناسب است در زیر دال كف یا شالوده منابع آب بتنی نیز از این بتن می توان استفاده نمود .